HIỂU ĐÚNG VỀ CHỤP X-QUANG TRONG KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH

Lợi ích, hiệu quả và những điều người bệnh cần biết để bảo đảm an toàn

Phan Hoàng Sơn Nam

Khoa Xét nghiệm - Chẩn đoán hình ảnh - Kiểm soát nhiễm khuẩn

           Trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bác sĩ phát hiện, đánh giá và theo dõi nhiều bệnh lý. Trong đó, X-quang là một kỹ thuật sử dụng tia X để tạo hình ảnh bên trong cơ thể, hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

            Việc sử dụng tia X trong y tế được thực hiện theo chỉ định chuyên môn và các quy định về an toàn bức xạ, nhằm bảo đảm lợi ích chẩn đoán cao, đồng thời hạn chế phơi nhiễm không cần thiết cho người bệnh.

1. Chụp X-quang mang lại lợi ích gì?

            - X-quang có nhiều ứng dụng trong khám bệnh, chữa bệnh. Tùy tình trạng của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để:

• Hỗ trợ phát hiện và đánh giá các bệnh lý ở phổi và lồng ngực.
• Đánh giá tổn thương xương, khớp sau chấn thương hoặc khi có dấu hiệu bất thường.
• Hỗ trợ phát hiện một số tình trạng bệnh lý cần được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
• Theo dõi diễn biến bệnh hoặc đánh giá hiệu quả điều trị trong những trường hợp cần thiết.
• Cung cấp hình ảnh hỗ trợ bác sĩ kết hợp với thăm khám lâm sàng và các kết quả xét nghiệm khác để đưa ra chẩn đoán.

X-quang có ưu điểm là thực hiện tương đối nhanh, kỹ thuật phổ biến và có giá trị trong nhiều tình huống lâm sàng.

2. Chụp X-quang có nguy hiểm không?

            - X-quang sử dụng tia X, là một dạng bức xạ ion hóa. Vì vậy, việc sử dụng tia X trong y tế cần được thực hiện có kiểm soát.

            - Tuy nhiên, người bệnh không nên quá lo lắng hoặc sợ hãi khi được bác sĩ chỉ định chụp X-quang. Tại cơ sở y tế, kỹ thuật được thực hiện theo quy trình chuyên môn, với mục tiêu sử dụng bức xạ đúng chỉ định và ở mức cần thiết để có được thông tin chẩn đoán phù hợp.

            - Do đó, người bệnh nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ và nhân viên y tế thay vì tự ý từ chối hoặc lo lắng quá mức về việc chụp X-quang.

3. Khi nào cần thông báo đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai?

            - Nếu người bệnh là phụ nữ đang mang thai hoặc nghi ngờ mình có thai, cần chủ động thông báo cho bác sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi thực hiện kỹ thuật có sử dụng tia X.

            - Thông tin này giúp nhân viên y tế đánh giá tình trạng cụ thể và lựa chọn phương án phù hợp, bảo đảm lợi ích chẩn đoán đồng thời hạn chế nguy cơ phơi nhiễm không cần thiết.

            - Không nên tự ý hủy hoặc trì hoãn việc khám, chụp khi chưa trao đổi với nhân viên y tế.

4. Người bệnh cần phối hợp như thế nào khi chụp X-quang?

            - Để quá trình chụp được thuận lợi và hạn chế phải chụp lại, người bệnh cần:

• Thực hiện đúng hướng dẫn của kỹ thuật viên.
• Giữ đúng tư thế theo yêu cầu.
• Giữ yên hoặc nín thở trong thời gian được hướng dẫn, đối với những kỹ thuật cần thiết.
• Thông báo đầy đủ các thông tin liên quan đến tình trạng sức khỏe.
• Thông báo khi đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai.
• Không tự ý di chuyển hoặc thay đổi tư thế trong quá trình chụp.

            - Việc phối hợp tốt của người bệnh giúp hình ảnh thu được đạt chất lượng, hỗ trợ chẩn đoán và hạn chế việc phải thực hiện lại kỹ thuật do hình ảnh không đạt yêu cầu.

5. Nhân viên y tế thực hiện những biện pháp gì để bảo đảm an toàn?

            - Trong quá trình thực hiện kỹ thuật X-quang, nhân viên y tế tuân thủ các quy định về an toàn bức xạ và thực hiện các biện pháp phù hợp nhằm:

• Bảo đảm kỹ thuật được thực hiện đúng chỉ định.
• Lựa chọn thông số kỹ thuật phù hợp với từng trường hợp.
• Tối ưu hóa liều chiếu xạ trong quá trình thực hiện.
• Hạn chế phơi nhiễm không cần thiết.
• Kiểm soát khu vực thực hiện X-quang.
• Hướng dẫn người bệnh phối hợp đúng trong quá trình chụp.
• Thực hiện kiểm tra, bảo đảm thiết bị được sử dụng đúng quy định.

6. Người bệnh nên nhớ

            - X-quang là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có giá trị trong khám bệnh, chữa bệnh.

Điều quan trọng không phải là “sợ tia X”, mà là sử dụng tia X đúng lúc, đúng chỉ định và đúng cách.

Mỗi người bệnh hãy:

✔  Thông báo cho nhân viên y tế nếu đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai.

✔  Tuân thủ chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ, kỹ thuật viên.

✔  Phối hợp tốt khi thực hiện kỹ thuật.

✔  Không tự ý yêu cầu hoặc từ chối chụp X-quang khi chưa được tư vấn.

VÌ SỨC KHỎE VÀ SỰ AN TOÀN CỦA NGƯỜI BỆNH
Ứng dụng bức xạ trong y tế đúng chỉ định, hợp lý và an toàn góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và chăm sóc sức khỏe nhân dân.